Bạn cầm Trắng, mở ván bằng 1.d4 như mọi khi, và đối phương đáp ngay 1...e5, đẩy Tốt vào chỗ bị ăn. Đây là gambit Englund, một khai cuộc hiếm gặp ở giải đấu nhưng khá phổ biến trong cờ nhanh online. Lý do nó tồn tại không phải vì nó tốt, mà vì nó giăng một cái bẫy chiếu hết cực nhanh mà rất nhiều người cầm Trắng dính.
Bài này đi qua cái bẫy đó từng nước, giải thích vì sao nước sai của Trắng trông hợp lý, và chỉ cách Trắng đi đúng để giữ lợi thế. Mọi diễn biến đều đã kiểm bằng máy.
Gambit Englund có tốt không?
Nói thẳng: không tốt cho Đen nếu Trắng đi đúng. Máy đánh giá thế cờ sau 1.d4 e5 nghiêng hẳn về Trắng, khoảng hơn một Tốt. Đen thí một Tốt mà không có đủ bù đắp.
Nhưng trong ván nhanh, nhất là khi Trắng chưa gặp khai cuộc này bao giờ, cái bẫy của nó rất hiệu quả. Vì vậy người cầm Trắng nên biết nó, và người cầm Đen nên biết rằng nếu đối phương không dính bẫy, mình sẽ phải chơi một thế kém hơn.
Diễn biến cái bẫy
Đi từng bước:
- 1.d4 e5 2.dxe5: Trắng ăn Tốt thí, hoàn toàn hợp lý.
- 2...Mc6 3.Mf3: Đen tấn công Tốt e5, Trắng bảo vệ nó bằng Mã. Vẫn hợp lý.
- 3...Hậu e7: Đen thêm quân tấn công e5. Nước này trông lạ vì Hậu chắn đường Tượng f8, nhưng nó chuẩn bị cho cái bẫy.
- 4.Tượng f4: Trắng bảo vệ e5 lần nữa. Tự nhiên, nhưng đây là lúc cái bẫy bắt đầu.
- 4...Hậu b4 chiếu: Hậu đen chiếu, đồng thời nhắm Tốt b2 không được bảo vệ.
- 5.Tượng d2: Trắng chặn chiếu bằng Tượng, lại có vẻ tự nhiên.
- 5...Hậu ăn b2: Đen ăn Tốt, bây giờ tấn công Xe a1.
- 6.Tượng c3??: Trắng muốn đuổi Hậu và bảo vệ Xe a1. Đây là nước hỏng.
- 6...Tượng b4!: Đen ghim Tượng c3 vào Vua trắng. Tượng c3 không thể rời chỗ.
- 7.Hậu d2 Tượng ăn c3 8.Hậu ăn c3 Hậu c1 chiếu hết.
Vua trắng ở e1 không có ô thoát: d2 và d1 bị Hậu đen khống chế, Tượng f1 và Tốt e2, f2 lấp các ô còn lại. Hậu trắng ở c3 không ăn được Hậu đen vì Tốt c2 chắn giữa.
Vì sao 6.Tượng c3 trông hợp lý
Nước này làm hai việc Trắng muốn: đuổi Hậu đen khỏi b2 và bảo vệ Xe a1. Người cầm Trắng thường chỉ nhìn tới đó mà không kiểm tra đường chéo từ b4 tới e1, nơi Tượng đen có thể ghim.
Bài học chung: khi Vua chưa nhập thành và các ô quanh Vua còn yếu, mọi đường chéo và cột dẫn tới Vua đều nguy hiểm. Trước khi đi một quân chắn đường đó, hãy hỏi: quân này có thể bị ghim không? Xem bẫy khai cuộc cho người mới để thấy thêm những bẫy dựa vào ghim.
Trắng nên đi thế nào
Cách 1: 6.Mã c3
Máy chọn 6.Mã c3 thay vì Tượng c3. Mã c3 phát triển quân và mở hàng một cho Hậu d1 bảo vệ Xe a1, còn Hậu đen ở b2 bị lạc khỏi trận. Máy đánh giá thế sau nước này lợi cho Trắng khoảng hai Tốt rưỡi. Trắng hơn quân phát triển, Hậu đen lạc ở cánh Hậu.
Cách 2: Chọn nước thứ tư khác
Ở nước thứ tư, thay vì Tượng f4, Trắng có những nước phát triển khác vẫn giữ lợi thế. Máy gợi ý Tượng g5 tấn công Hậu e7, được nhịp ngay. Sau 3...Hậu e7, máy đánh giá Trắng hơn khoảng một Tốt rưỡi.
Cách 3: Không cố giữ Tốt e5 bằng mọi giá
Nhiều người cầm Trắng bị cuốn vào việc giữ Tốt thí. Nếu thấy việc giữ Tốt khiến mình phải đi những nước lạ, hãy trả lại Tốt và phát triển quân. Trắng vẫn có thế cờ tốt hơn.
Nếu bạn cầm Đen
Bạn có thể dùng gambit Englund trong cờ nhanh cho vui, nhưng cần biết:
- Nếu Trắng không dính bẫy, bạn đang kém một Tốt và kém phát triển.
- Hậu đen ra sớm dễ bị đuổi, mất nhịp.
- Ở ván dài hoặc gặp người biết khai cuộc, đây là lựa chọn rủi ro.
Nếu bạn muốn một cách đáp 1.d4 vững chắc hơn, đọc đáp lại 1.d4.
Bài học rút ra
- Ăn Tốt thí thì được, nhưng đừng giữ bằng những nước làm yếu Vua.
- Kiểm tra đường chéo tới Vua trước mỗi nước chặn chiếu hay đặt quân trên đường đó.
- Khi đối phương đi Hậu sớm, hãy tìm cách đuổi Hậu bằng những nước phát triển quân, không phải bằng nước chỉ để đuổi.
- Không phải khai cuộc hiếm là khai cuộc tốt. Nhiều khai cuộc hiếm tồn tại chỉ vì bẫy của chúng.
Luyện tập
- Bày lại diễn biến trên bàn cờ của trang, dừng ở nước 6 và tự tìm nước tốt nhất cho Trắng.
- Cầm Trắng chơi vài ván, để máy đi 1...e5, và tập giữ lợi thế mà không dính bẫy.
- Xem thêm các bẫy khác trong mục bẫy khai cuộc, như bẫy Blackburne Shilling.
Vì sao bẫy hiệu quả trong cờ nhanh
Mỗi nước của Trắng trong bẫy đều có lý do nghe rất hợp lý: ăn Tốt, bảo vệ Tốt, chặn chiếu, đuổi Hậu. Trong cờ nhanh, người chơi thường dừng suy nghĩ ngay khi tìm được một lý do hợp lý, mà không kiểm tra đối phương đáp lại thế nào. Cái bẫy tận dụng đúng thói quen đó.
Cách phòng tránh không phải là thuộc lòng từng bẫy, mà là giữ một câu hỏi trước mỗi nước: "Sau nước này, đối phương có nước chiếu, nước ăn quân hay nước ghim nào không?" Hỏi câu đó ở nước 6, Trắng sẽ thấy ngay Tượng b4.
Câu hỏi thường gặp
Gambit Englund là gì?
Là khai cuộc Đen đáp 1.d4 bằng 1...e5, thí Tốt để giăng bẫy và tìm thế chủ động.
Gambit Englund có tốt không?
Không tốt nếu Trắng đi đúng. Máy đánh giá Trắng hơn khá rõ sau 1...e5.
Nước nào của Trắng là nước hỏng trong bẫy?
6.Tượng c3. Đen đáp Tượng b4 ghim Tượng vào Vua, dẫn tới chiếu hết ở c1.
Trắng nên đi gì thay cho Tượng c3?
Máy chọn 6.Mã c3, phát triển quân và giữ lợi thế lớn cho Trắng.
Có nên chơi gambit Englund khi cầm Đen?
Chỉ nên dùng cho vui trong cờ nhanh. Ở ván nghiêm túc, đây là lựa chọn rủi ro.
