Trong các kỹ thuật chiếu hết cơ bản, chiếu hết bằng hai Xe là một trong những kỹ thuật dễ nhất và đẹp nhất. Hai Xe có thể chiếu hết Vua đối phương mà không cần Vua của mình giúp. Kỹ thuật này thường được gọi là "cầu thang" vì hai Xe thay nhau tiến từng hàng như bước lên cầu thang.
Bài này hướng dẫn kỹ thuật cầu thang từng bước, kèm sơ đồ chiếu hết đã kiểm bằng máy, cách tránh để Vua đối phương đuổi Xe, và cách dùng ý tưởng này trong ván thật. Nếu bạn đã biết chiếu hết hàng cuối, kỹ thuật này là bước tiếp theo tự nhiên.
Thế chiếu hết cuối cùng
Trắng đi Xe b8, chiếu hết. Kiểm tra:
- Vua đen chạy dọc hàng tám (f8, h8): vẫn trên hàng tám, bị Xe b8 khống chế.
- Vua đen lên hàng bảy (f7, g7, h7): bị Xe a7 khống chế.
- Ăn Xe hoặc chặn: Đen không còn quân nào.
Máy xác nhận đây là chiếu hết trong một nước. Đây là hình ảnh cuối cùng mà kỹ thuật cầu thang nhắm tới: một Xe khoá hàng kế cạnh, một Xe chiếu trên hàng cạnh bàn.
Kỹ thuật cầu thang từng bước
Giả sử Vua đen đang ở giữa bàn, bạn có hai Xe và muốn dồn nó về hàng tám.
- Xe thứ nhất khoá một hàng: đặt Xe ở hàng mà Vua đen không được bước xuống. Ví dụ Vua đen ở hàng 5, đặt Xe ở hàng 4.
- Xe thứ hai chiếu trên hàng của Vua: Vua đen buộc phải lên hàng trên (hàng 6), vì hàng dưới đã bị khoá.
- Xe thứ nhất lên khoá hàng tiếp theo: bây giờ Xe thứ hai đang khoá hàng 5, Xe thứ nhất lên hàng 6 chiếu. Vua đen phải lên hàng 7.
- Lặp lại: hai Xe thay nhau, mỗi lần một Xe khoá, một Xe chiếu, cho tới khi Vua đen ở hàng tám và không còn hàng nào để lên.
Mỗi bước, Vua đen bị đẩy lên một hàng, giống như bước lên cầu thang. Cuối cùng là thế chiếu hết như sơ đồ trên.
Tránh để Vua đuổi Xe
Vấn đề thường gặp: Vua đen tiến lại gần Xe và đe doạ ăn nó. Cách xử lý:
- Đưa Xe ra xa: chuyển Xe bị đe doạ sang phía bên kia bàn cờ trên cùng hàng. Xe vẫn khoá hàng đó, nhưng Vua đen không với tới.
- Giữ hai Xe cách xa nhau: nếu hai Xe đứng sát nhau, Vua đen có thể tiến tới và đe doạ cả hai.
- Không vội: một nước chuyển Xe ra xa không làm mất thế, vì Vua đen vẫn bị khoá.
Đây là lỗi người mới hay mắc nhất: thay nhau chiếu mà quên rằng Vua đối phương đã đứng sát Xe.
Có cần Vua mình giúp không?
Không. Đây là điểm đặc biệt của hai Xe: chúng đủ mạnh để chiếu hết một mình. Với một Xe thì khác: bạn cần Vua mình giúp, và kỹ thuật dài hơn nhiều. Những thế Xe khác có trong bài tàn cuộc Xe thực chiến.
Tương tự, Hậu và Xe cũng có thể dùng kỹ thuật cầu thang, và còn nhanh hơn vì Hậu khống chế nhiều ô hơn.
Kỹ thuật cầu thang trong ván thật
Bạn sẽ ít khi có hai Xe đấu Vua trơ trong ván thật. Nhưng ý tưởng một quân khoá hàng, một quân chiếu xuất hiện rất thường:
- Trong trung cuộc, khi Vua đối phương đã nhập thành và Tốt che đã bị đẩy lên, hai Xe (hoặc Hậu và Xe) trên hàng bảy và hàng tám có thể chiếu hết.
- Khi đối phương còn quân, kỹ thuật vẫn dùng được nếu quân của họ không chặn được hàng cạnh bàn.
- Hai Xe ở hàng bảy là một vũ khí rất mạnh: chúng vừa ăn Tốt, vừa đe doạ chiếu hết.
Khi thấy hai Xe (hoặc Hậu và Xe) của mình có đường tới hàng cuối của đối phương, hãy nghĩ ngay tới cầu thang.
Những lỗi hay gặp
Để Xe bị Vua ăn. Không để ý Vua đối phương tiến lại gần.
Hai Xe đứng sát nhau. Vua đối phương đe doạ cả hai.
Chiếu lung tung. Không có hệ thống khoá hàng, Vua đối phương chạy về giữa bàn.
Quên kiểm tra pat. Khi Vua đối phương ở góc, một nước khoá sai có thể để Vua hết nước mà không bị chiếu. Để pat khi đang hơn quân là một trong 10 sai lầm của người mới.
Dùng Vua mình khi không cần. Tốn nước, không cần thiết.
Luyện tập
- Bày thế có hai Xe trắng, Vua trắng ở góc, Vua đen ở giữa bàn trên bàn cờ của trang. Tập chiếu hết trong ít nước nhất.
- Thử với Hậu và Xe, xem nhanh hơn bao nhiêu nước.
- Đặt Vua đen gần Xe để luyện kỹ năng chuyển Xe ra xa.
- Các mẫu chiếu hết khác có trong mục đòn chiếu hết, như chiếu hết kiểu Ả Rập.
Ví dụ bằng lời
Hình dung Vua đen ở e5, Vua trắng ở g1, hai Xe trắng ở a1 và b2.
- Xe a1 lên a4: khoá hàng bốn. Vua đen không xuống được.
- Xe b2 lên b5 chiếu: Vua đen buộc lên hàng sáu.
- Xe a4 lên a6 chiếu: Vua đen lên hàng bảy.
- Xe b5 lên b7 chiếu: Vua đen lên hàng tám.
- Xe a6 lên a8 chiếu hết.
Nếu ở bước nào đó Vua đen tiến sát một Xe, chỉ cần chuyển Xe đó sang đầu kia của cùng hàng, rồi tiếp tục.
Câu hỏi thường gặp
Hai Xe có chiếu hết được mà không cần Vua không?
Có. Hai Xe thay nhau khoá hàng và chiếu, dồn Vua đối phương ra cạnh bàn và chiếu hết.
Kỹ thuật cầu thang là gì?
Là cách hai Xe (hoặc Hậu và Xe) thay nhau tiến từng hàng: một quân khoá hàng, một quân chiếu, đẩy Vua đối phương lên dần tới cạnh bàn.
Vua đối phương tiến lại gần Xe thì làm sao?
Chuyển Xe bị đe doạ sang phía bên kia bàn cờ trên cùng hàng. Xe vẫn khoá hàng mà Vua không với tới.
Một Xe có chiếu hết được không?
Được, nhưng cần Vua mình hỗ trợ. Kỹ thuật khác với hai Xe.
Kỹ thuật này có dùng trong ván thật không?
Có, nhất là khi hai Xe hoặc Hậu và Xe có đường tới hàng cuối của đối phương.
