Khi chơi với máy, câu hỏi đầu tiên luôn là: chọn mức nào? Người mới thường chọn theo cảm xúc — mức dễ để được thắng, hoặc mức khó để "thử sức" — rồi sau vài tuần thấy mình không tiến bộ. Chọn độ khó thật ra có một nguyên tắc khá rõ, và nó quyết định bạn học được bao nhiêu từ mỗi ván.
Nguyên tắc: thắng khoảng một nửa
Mức phù hợp nhất để tiến bộ là mức mà bạn thắng khoảng 40 đến 60% số ván. Lý do:
- Thắng quá dễ (trên 80%): máy không bắt lỗi của bạn, nên bạn không biết mình sai ở đâu. Thói quen xấu không bị phạt.
- Thua quá nhiều (trên 80%): bạn thua vì những đòn quá khó để hiểu, thua sớm, và không có đủ những ván "gần thắng" để học cách kết thúc.
- Khoảng một nửa: mỗi ván là một cuộc đấu thật. Lỗi của bạn bị phạt, nhưng bạn cũng có cơ hội thắng khi chơi tốt.
Năm mức máy trên trang được làm thế nào
Bàn cờ của Đánh Cờ Vua (và Cờ Vua Số) có năm mức. Hiểu cách chúng hoạt động giúp chọn đúng:
| Mức | Cách máy chơi | Hợp với |
|---|---|---|
| Người mới | Thường đi nước hợp lý, khá hay sơ hở, đôi khi đi nước ngẫu nhiên | Người mới học luật |
| Dễ | Ít sơ hở hơn, vẫn có lúc bỏ lỡ đòn | Người đã chơi được cả ván |
| Trung bình | Hiếm khi bỏ quân, chọn trong vài nước tốt nhất | Người đã biết chiến thuật cơ bản |
| Khó | Stockfish giới hạn sức mạnh, tính khá sâu | Người chơi câu lạc bộ khá |
| Cao thủ | Stockfish chạy hết sức | Luyện tàn cuộc, kiểm tra ý tưởng |
Điểm khác biệt quan trọng: ở ba mức thấp, máy không phải một cỗ máy mạnh cố tình đi ngu. Nó xem vài nước tốt nhất ở độ sâu thấp rồi chọn ngẫu nhiên có trọng số, thỉnh thoảng đi một nước bất kỳ — giống cách người đang học chơi. Nhờ vậy khi bạn thắng, bạn thắng vì chơi tốt hơn, không phải vì máy "tặng" quân một cách vô lý.
Quy tắc lên, xuống mức
Một quy tắc đơn giản, dễ theo:
- Thắng 3 ván liên tiếp ở một mức → lên mức trên.
- Thua 5 ván liên tiếp → xuống một mức, và xem lại các ván thua để tìm lỗi lặp lại.
- Ở mức mới, cho mình ít nhất 10 ván trước khi kết luận là hợp hay không.
Đừng lo khi phải xuống mức. Thua liên tục ở mức quá khó không dạy được gì; quay về mức vừa sức, sửa lỗi, rồi lên lại là cách tiến bộ nhanh hơn.
Mỗi mức nên tập trung luyện gì
Người mới, Dễ: luật chơi, nguyên tắc khai cuộc, không bỏ quân. Mục tiêu: không mất quân vô lý trong cả ván.
Trung bình: chiến thuật hai ba nước, lập kế hoạch trung cuộc, kết thúc ván khi đang hơn. Mục tiêu: thắng được bằng chiếu hết, không phải chờ máy sai.
Khó: phòng thủ, kiên nhẫn, tàn cuộc. Ở mức này, bạn sẽ thường ở thế kém — hãy luyện giữ hoà và tìm cơ hội phản công.
Cao thủ: không dùng để chơi cả ván khi đang học. Dùng để luyện các thế tàn cuộc cơ bản (chiếu hết bằng Hậu, bằng Xe) — nếu thắng được máy mạnh nhất trong những thế đó, bạn thắng được bất kỳ ai.
Thời gian: không đồng hồ trước, có đồng hồ sau
Khi mới lên một mức, chơi không đồng hồ để tập trung vào nước đi. Khi đã thắng ổn định, thêm đồng hồ 10 phút để quen áp lực thời gian. Đừng thay đổi cả mức độ lẫn thời gian cùng lúc — bạn sẽ không biết cái nào khiến kết quả thay đổi.
Đừng dùng nút đi lại như cứu hộ
Nút "Đi lại" tiện lợi, nhưng nếu dùng mỗi khi sai, kết quả thắng thua sẽ không phản ánh trình độ, và bạn chọn nhầm mức. Chỉ dùng khi bấm nhầm ô. Mọi sai lầm khác, hãy sống với nó và xem lại sau ván.
Sau mỗi ván: xem lại một chỗ
Chọn đúng mức mới là nửa việc. Nửa còn lại là xem lại: hết ván, bấm Xem vì sao thua hoặc Xem lại ván, tìm một nước sai lớn nhất và tự hỏi vì sao mình đi nước đó. Với đúng mức độ, mỗi ván thường có một hai khoảnh khắc như vậy — đủ để học mà không quá tải.
Bạn có thể bắt đầu ngay: mở bàn cờ, chọn mức theo bảng trên, chơi năm ván và đếm số ván thắng. Kết quả sẽ cho biết bạn nên ở lại, lên hay xuống mức. Các cách tận dụng máy khác có trong bài đánh cờ với máy sao cho có ích.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên chọn mức nào?
Bắt đầu từ mức Người mới, không đồng hồ. Khi thắng được ba ván liền, lên mức Dễ.
Vì sao thắng máy mức dễ rồi mà vẫn thua người thật?
Vì người thật có kiểu sai khác máy, có áp lực thời gian và tâm lý. Máy là công cụ luyện tốt, nhưng nên xen kẽ với chơi người thật để kiểm tra trình độ.
Máy mức Cao thủ mạnh cỡ nào?
Mạnh hơn mọi kỳ thủ con người. Mức này phù hợp để luyện các thế tàn cuộc cụ thể, không phải để chơi cả ván khi đang học.
Có nên chơi mức khó để "học từ máy" không?
Chỉ khi bạn thắng được khoảng một nửa số ván ở mức dưới. Nếu thua quá nhanh, bạn không học được gì từ máy mà chỉ bị nản.
Thắng máy mức Trung bình tương đương trình độ nào?
Không có quy đổi chính xác, vì máy và người sai theo những kiểu khác nhau. Nhưng thắng ổn định mức Trung bình nghĩa là bạn đã không còn bỏ quân vô lý, biết các đòn chiến thuật cơ bản và kết thúc được ván khi đang hơn — nền tảng đủ để chơi thoải mái với phần lớn người chơi phong trào.
Có nên đổi mức giữa một buổi chơi không?
Nên giữ nguyên một mức trong cả buổi để kết quả có ý nghĩa. Đổi mức liên tục khiến bạn khó biết mình tiến bộ hay chỉ gặp may. Quyết định lên, xuống mức dựa trên chuỗi kết quả qua nhiều ván, theo quy tắc ở trên.
