Phòng thủ Petrov (1.e4 e5 2.Mf3 Mf6) nổi tiếng là một trong những cách đáp 1.e4 vững chắc nhất cho Đen. Nhiều kỳ thủ hàng đầu dùng nó khi cần một thế cờ an toàn. Nhưng chính vì trông "đối xứng" và đơn giản, nó có một cái bẫy mà người mới cầm Đen rất hay dính: ăn lại Tốt e4 quá sớm, rồi mất Hậu ngay nước thứ năm.
Bài này đi qua cái bẫy từng nước, giải thích vì sao nước chiếu bằng Mã lại thắng Hậu, và chỉ ra thứ tự nước đúng cho Đen. Mọi diễn biến đều đã kiểm bằng máy.
Các nước mở đầu
Thay vì bảo vệ Tốt e5 bằng Mã c6 như trong phần lớn khai cuộc, Đen đưa Mã lên f6 và tấn công Tốt e4 của Trắng. Ý tưởng: "Bạn ăn Tốt của mình, mình ăn Tốt của bạn."
Trắng thường đi 3.Mã ăn e5, ăn Tốt. Và đây là lúc cái bẫy xuất hiện.
Cái bẫy: ăn lại e4 ngay
Đi từng bước:
- 3...Mã ăn e4?: Đen ăn lại Tốt ngay, theo kiểu "đối xứng". Trông tự nhiên, nhưng đây là sai lầm.
- 4.Hậu e2!: Hậu trắng tấn công Mã e4. Quan trọng hơn: Hậu e2 và Vua đen e8 đang nằm trên cùng cột e, giữa chúng chỉ có Mã trắng e5 và Mã đen e4.
- 4...Mã f6??: Đen rút Mã về, tưởng an toàn. Nhưng bây giờ trên cột e giữa Hậu trắng và Vua đen chỉ còn Mã trắng e5.
- 5.Mã c6 chiếu!: Mã trắng nhảy đi, mở cột e, và Hậu e2 chiếu Vua đen. Cùng lúc đó, Mã c6 tấn công Hậu đen ở d8.
Đen phải thoát chiếu, và sau đó Trắng ăn Hậu đen. Máy đánh giá thế cờ sau 5.Mã c6 chiếu là Trắng hơn khoảng bảy điểm, tức gần như hơn trọn một Hậu.
Vì sao đây là chiếu mở
Đây là một chiếu mở kinh điển: một quân di chuyển để lộ đòn tấn công của quân phía sau.
- Quân di chuyển: Mã e5. Khi nó rời đi, cột e mở ra.
- Quân phía sau: Hậu e2, chiếu Vua đen.
- Quân di chuyển cũng tấn công: Mã c6 nhắm Hậu d8.
Đen chỉ có một nước để đi, và phải dùng nó để thoát chiếu. Hậu d8 không được cứu. Xem thêm về kiểu đòn này trong chiếu ăn doạ.
Nếu Đen không rút Mã về f6 thì sao?
Sau 4.Hậu e2, Đen có nước tốt hơn là Hậu e7, chặn cột e và bảo vệ. Máy đánh giá thế cờ khi đó chỉ hơi lợi cho Trắng. Đen không mất gì ngay, nhưng đã phải đi một nước Hậu sớm và thế cờ kém thoải mái hơn so với thứ tự nước đúng.
Tức là 3...Mã ăn e4 không thua ngay, nhưng nó đặt Đen vào thế phải đi chính xác, và rất nhiều người đi sai.
Thứ tự nước đúng cho Đen
Nước đúng ở nước thứ ba là 3...Tốt d6, đuổi Mã e5 trước. Sau khi Mã rút về f3, Đen mới ăn lại Tốt e4. Lúc này:
- Không có Mã trắng nào trên cột e để tạo chiếu mở.
- Đen đã lấy lại Tốt, vật chất cân bằng.
- Máy đánh giá thế cờ gần cân bằng, chỉ hơi lợi cho Trắng như thường thấy ở khai cuộc.
Đây là lý do những người chơi Petrov thuộc lòng một câu: "Tốt d6 trước, ăn e4 sau."
Bài học chung
- Thứ tự nước quan trọng: cùng những nước đi, đổi thứ tự có thể khác nhau giữa thế tốt và mất Hậu.
- Cẩn thận khi Vua còn ở cột e và cột e có thể mở ra.
- Mỗi khi đối phương đặt Hậu cùng cột với Vua mình, hãy kiểm tra: quân nào đang đứng giữa? Nếu nó di chuyển thì sao?
- Đối xứng không có nghĩa là an toàn. Bắt chước nước của đối phương thường không phải là nước tốt nhất.
Nếu bạn cầm Trắng
Nếu đối phương đi Petrov và ăn lại e4 ngay, đừng bỏ lỡ 4.Hậu e2. Nhiều đối thủ ở trình độ phong trào sẽ rút Mã về f6 theo phản xạ. Nhưng cũng đừng mong chắc thắng: nếu đối phương đáp đúng bằng Hậu e7, hãy tiếp tục phát triển quân bình thường.
Luyện tập
- Bày lại diễn biến trên bàn cờ của trang, dừng ở nước 4 và tự tìm nước tốt nhất cho Đen.
- Cầm Đen chơi vài ván Petrov với máy, luôn nhớ thứ tự "Tốt d6 trước".
- Xem thêm các bẫy khác trong mục bẫy khai cuộc, như bẫy Englund và bẫy Légal.
Nhận ra những thế cờ giống vậy
Cái bẫy này không chỉ có trong phòng thủ Petrov. Bất cứ khi nào có ba điều kiện sau cùng lúc, hãy cảnh giác:
- Vua của bạn còn ở cột e (chưa nhập thành).
- Hậu đối phương đứng trên cột e, hoặc có thể lên cột e trong một nước.
- Giữa Hậu đối phương và Vua bạn chỉ có một quân của đối phương, và quân đó có thể nhảy đi với một đòn tấn công.
Khi thấy cả ba, trước mỗi nước hãy hỏi: nếu quân đó của đối phương di chuyển, nó sẽ tấn công gì của mình? Đưa Hậu hay quân quan trọng ra khỏi tầm tấn công đó, hoặc chặn cột e bằng một quân của mình.
Một mẹo nhớ cho người chơi Petrov
Nhiều người học Petrov bằng một câu vần: "Mã đối phương còn ở e5, đừng vội ăn e4." Chỉ khi Mã trắng đã rời e5, việc ăn lại Tốt e4 mới an toàn. Câu này đơn giản nhưng cứu được rất nhiều ván.
Câu hỏi thường gặp
Phòng thủ Petrov có tốt không?
Có. Đây là một cách đáp 1.e4 vững chắc, được nhiều kỳ thủ mạnh sử dụng, miễn là Đen đi đúng thứ tự nước.
Vì sao 3...Mã ăn e4 là sai?
Vì sau 4.Hậu e2, nếu Đen rút Mã về f6, Mã trắng c6 chiếu mở và thắng Hậu đen.
Nước đúng ở nước thứ ba là gì?
3...Tốt d6, đuổi Mã e5 trước, rồi mới ăn lại Tốt e4.
Chiếu mở là gì?
Là khi một quân di chuyển để lộ nước chiếu của quân phía sau, và quân vừa di chuyển thường tấn công thêm một mục tiêu khác.
Nếu đã lỡ đi 3...Mã ăn e4 thì sao?
Sau 4.Hậu e2, hãy đi Hậu e7 để chặn cột e. Đen không mất gì ngay, dù thế cờ kém thoải mái hơn.
