Luyện tàn cuộc có một khó khăn: bạn cần một đối thủ phòng thủ chính xác. Bạn bè thường không đủ kiên nhẫn để phòng thủ một thế Vua và Tốt ba mươi nước, và nếu họ phòng thủ sai, bạn không học được gì. Máy giải quyết vấn đề này: nó luôn sẵn sàng, không mệt, và ở mức mạnh nhất, phòng thủ gần như hoàn hảo.
Bài này hướng dẫn cách luyện tàn cuộc với máy: bày thế, chọn mức, chơi cả hai phía, đọc đánh giá của máy để biết thế cờ thắng hay hoà, và lặp lại tới khi thành phản xạ. Danh sách những thế nên luyện có trong luyện tàn cuộc.
Vì sao máy là bạn luyện tàn cuộc lý tưởng
- Phòng thủ chính xác: ở mức mạnh nhất, máy không bỏ sót nước phòng thủ, nên nếu bạn thắng được, bạn thật sự biết kỹ thuật.
- Kiên nhẫn: chơi lại một thế hàng chục lần không vấn đề.
- Cho biết kết quả lý thuyết: đánh giá của máy cho bạn biết thế cờ thắng, hoà hay thua.
- Tấn công chính xác: khi bạn luyện phòng thủ, máy tìm mọi cách thắng, buộc bạn phải phòng thủ đúng.
Bước 1: Bày thế cờ
Chọn một thế tàn cuộc bạn muốn luyện. Bắt đầu với những thế cơ bản:
- Vua và Hậu đấu Vua.
- Vua và Xe đấu Vua.
- Vua và Tốt đấu Vua (nhiều vị trí khác nhau).
- Thế Lucena và thế Philidor trong tàn cuộc Xe.
Trên bàn cờ của trang, bạn có thể bắt đầu từ một thế cờ tuỳ chọn. Nếu dùng công cụ khác, tìm tính năng "bày thế" hoặc "nhập FEN".
Bước 2: Chọn mức mạnh nhất
Với tàn cuộc, luôn chọn mức mạnh nhất. Lý do:
- Máy mức thấp có thể phòng thủ sai, khiến bạn thắng mà không thật sự biết kỹ thuật.
- Máy mức thấp có thể tấn công sai khi bạn luyện phòng thủ, khiến bạn nghĩ mình giữ được hoà.
Tàn cuộc khác khai cuộc và trung cuộc: ở đây, chỉ có một cách đúng, và bạn cần đối thủ ép bạn tìm ra nó.
Bước 3: Chơi cả hai phía
- Cầm bên thắng: tập kỹ thuật thắng. Máy phòng thủ, bạn phải chuyển hoá.
- Cầm bên hoà: tập kỹ thuật phòng thủ. Máy tấn công, bạn phải giữ.
Chơi cả hai phía giúp bạn hiểu thế cờ sâu hơn: biết bên kia muốn làm gì, bạn sẽ đoán trước được.
Bước 4: Đọc đánh giá của máy
Sau mỗi nước (hoặc sau ván), xem đánh giá của máy:
- Nếu đánh giá thay đổi từ thắng sang hoà sau nước của bạn, đó là nước sai. Tìm nước đúng.
- Nếu máy cho thấy chiếu hết trong N nước, so với số nước bạn đã dùng. Bạn có đi vòng không?
- Nếu thế cờ ban đầu là hoà, đừng cố thắng; hãy tập giữ hoà khi cầm bên yếu.
Nhớ tự xem lại trước, rồi mới nhìn đánh giá. Xem phân tích bằng máy.
Bước 5: Lặp lại
Tàn cuộc cần trở thành phản xạ. Một quy tắc đơn giản:
- Chơi một thế cho tới khi thành công ba lần liên tiếp.
- Sau một tuần, chơi lại để kiểm tra bạn còn nhớ.
- Thử vị trí khác của cùng loại tàn cuộc (Vua ở góc khác, Tốt ở cột khác).
Lịch luyện gợi ý
| Tuần | Thế cờ | Mục tiêu |
|---|---|---|
| 1 | Hậu và Vua đấu Vua | Chiếu hết trong khoảng mười nước, không pat |
| 2 | Xe và Vua đấu Vua | Chiếu hết trong khoảng hai mươi nước |
| 3 | Vua và Tốt đấu Vua | Biết ngay thế nào thắng, thế nào hoà |
| 4 | Lucena | Thắng ba lần liên tiếp với máy phòng thủ |
| 5 | Philidor | Hoà ba lần liên tiếp với máy tấn công |
Mỗi buổi chỉ cần mười lăm tới hai mươi phút.
Luyện tàn cuộc từ ván của mình
Nguồn bài tập tốt nhất là tàn cuộc bạn đã chơi sai:
- Sau mỗi ván vào tàn cuộc, lấy thế cờ lúc bắt đầu tàn cuộc.
- Kiểm tra đánh giá của máy: thắng, hoà hay thua?
- Nếu kết quả thật khác kết quả lý thuyết, bày lại và chơi với máy cho tới khi bạn đạt kết quả đúng.
Những lỗi hay gặp
Luyện với máy yếu. Tưởng mình đã thạo khi chưa.
Chỉ cầm bên thắng. Không biết phòng thủ khi cần.
Nhìn đánh giá của máy ngay. Không tự suy nghĩ.
Luyện một lần rồi thôi. Kỹ thuật chưa thành phản xạ, quên khi gặp trong ván thật.
Học quá nhiều thế một lúc. Không thuộc chắc thế nào.
Ví dụ một buổi luyện hai mươi phút
- Năm phút: bày thế Vua và Xe đấu Vua, chiếu hết một lần với máy phòng thủ.
- Mười phút: bày một thế Vua và Tốt đấu Vua, chơi cả hai lượt đi: một lần Trắng đi trước, một lần Đen đi trước. Ghi lại kết quả và so với đánh giá của máy.
- Năm phút: xem lại những nước mà đánh giá của máy thay đổi, tìm nước đúng.
Sau vài buổi như vậy, bạn sẽ thấy mình đi những thế này gần như không cần suy nghĩ. Đó là dấu hiệu kỹ thuật đã thành phản xạ, và bạn có thể chuyển sang thế khó hơn.
Đừng quên chơi với người
Máy phòng thủ hoàn hảo, nhưng người thật thì không. Sau khi đã thạo một thế với máy, hãy thử với bạn bè hoặc ở câu lạc bộ. Bạn sẽ thấy người thật mắc những lỗi khác, và học cách tận dụng chúng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên luyện tàn cuộc với máy không?
Rất nên. Máy phòng thủ và tấn công chính xác, giúp bạn biết mình đã thật sự nắm kỹ thuật chưa.
Nên chọn mức nào khi luyện tàn cuộc?
Mức mạnh nhất, để máy không phòng thủ hay tấn công sai.
Có cần chơi cả hai phía không?
Nên. Cầm bên thắng để luyện kỹ thuật thắng, cầm bên hoà để luyện phòng thủ.
Bao lâu thì một thế tàn cuộc thành phản xạ?
Thường sau vài buổi luyện, khi bạn thành công ba lần liên tiếp và vẫn nhớ sau một tuần.
Luyện thế nào từ ván của mình?
Lấy thế cờ lúc vào tàn cuộc, kiểm tra kết quả lý thuyết bằng máy, rồi chơi lại cho tới khi đạt kết quả đúng. Các bài khác có trong mục đánh với máy.
