Tàn cuộc Hậu là loại tàn cuộc mà nhiều người chơi phong trào sợ nhất. Hậu là quân mạnh nhất, nên mỗi bên đều có khả năng tấn công rất lớn. Một Vua không có chỗ trú có thể bị chiếu liên tục cả chục nước. Một Tốt thông có thể thay đổi kết quả chỉ trong vài nước.
Bài này giải thích những nguyên tắc thực chiến của tàn cuộc Hậu: vì sao chiếu mãi là nỗi lo lớn nhất, Vua nên trú ở đâu, Tốt thông mạnh thế nào, và khi nào nên đổi Hậu để vào tàn cuộc Tốt. Các tàn cuộc khác có trong tàn cuộc Xe thực chiến và tàn cuộc Tốt thực chiến.
Vì sao tàn cuộc Hậu khó
- Hậu chiếu từ mọi hướng: thẳng, ngang, chéo. Vua rất khó tránh.
- Chiếu mãi rất dễ xảy ra: bên đang kém có thể chiếu liên tục để hoà.
- Tính toán dài: mỗi nước chiếu đều cần kiểm tra Vua có thoát được không.
- Đòn chiến thuật bất ngờ: bắt đôi bằng Hậu, chiếu ăn Hậu, ghim.
Nguyên tắc 1: Vua cần chỗ trú
Trong tàn cuộc Hậu, Vua bên mạnh cần một nơi trú khỏi những nước chiếu. Thường là:
- Sau các Tốt của mình, như trú sau một bức tường.
- Gần Hậu của mình, để Hậu có thể chặn chiếu và phản chiếu.
- Gần Tốt thông của mình, vừa trú vừa hỗ trợ Tốt tiến.
Bên mạnh thường tiến Vua từng bước, mỗi bước kiểm tra xem đối phương có chiếu mãi được không.
Nguyên tắc 2: Tốt thông là vũ khí chính
Trong tàn cuộc Hậu, Tốt thông càng tiến xa càng mạnh. Một Tốt ở hàng sáu, bảy có thể quan trọng hơn cả vài Tốt khác.
- Bên có Tốt thông xa hơn thường có lợi.
- Hậu nên hỗ trợ Tốt từ phía sau hoặc bên cạnh.
- Đôi khi Tốt thông được đẩy bằng cách dùng nước chiếu: mỗi nước chiếu đưa Hậu tới vị trí tốt hơn để hỗ trợ Tốt.
Nguyên tắc 3: Chiếu mãi là nỗi lo lớn nhất
Với bên mạnh, trước mỗi nước hãy hỏi: đối phương có chiếu mãi được không?
- Nếu có, đưa Vua tới chỗ trú trước, rồi mới đẩy Tốt.
- Chặn chiếu bằng Hậu kèm phản chiếu là cách thoát chiếu mãi hiệu quả nhất: vừa chặn, vừa buộc đối phương phản ứng.
- Đổi Hậu khi có thể, nếu tàn cuộc Tốt sau đó thắng.
Với bên yếu, chiếu mãi là hy vọng lớn nhất. Hãy tìm những đường chiếu liên tục mà Vua đối phương không thoát được.
Nguyên tắc 4: Đổi Hậu khi có lợi
Nếu bạn đang hơn Tốt, đổi Hậu để vào tàn cuộc Tốt thường là cách thắng đơn giản nhất. Tàn cuộc Tốt không có chiếu mãi, và kỹ thuật rõ ràng hơn.
Nhưng trước khi đổi, hãy kiểm tra:
- Tàn cuộc Tốt sau khi đổi có thắng không? Đếm nước, kiểm tra đối Vua, Tốt thông. Xem khi nào đổi sang tàn cuộc.
- Vua bên nào hoạt động hơn sau khi đổi?
Nếu tàn cuộc Tốt không chắc thắng, giữ Hậu và tiếp tục tìm cách.
Nguyên tắc 5: Tận dụng đòn chiến thuật
Hậu đi khắp bàn, nên tàn cuộc Hậu có rất nhiều đòn:
- Chiếu kèm ăn quân: Hậu chiếu và đồng thời tấn công Tốt hay Hậu đối phương.
- Chiếu ép đổi Hậu: đặt Hậu mình đối diện Hậu đối phương kèm nước chiếu, buộc đổi.
- Xiên: chiếu Vua, Vua chạy, Hậu ăn Hậu phía sau.
Luôn kiểm tra những đòn này, cả cho mình lẫn cho đối phương. Xem chiếu ăn doạ.
Những lỗi hay gặp
Khi cầm bên mạnh
Đẩy Tốt khi Vua chưa có chỗ trú. Bị chiếu mãi, hoà.
Để Hậu bị xiên. Vua và Hậu đứng trên cùng đường, đối phương chiếu và ăn Hậu.
Không đổi Hậu khi có thể. Bỏ lỡ cách thắng đơn giản.
Đổi Hậu vào tàn cuộc Tốt thua. Không tính trước.
Khi cầm bên yếu
Không tìm chiếu mãi. Bỏ lỡ cơ hội hoà.
Để Hậu thụ động. Hậu bên yếu cần hoạt động, chiếu từ xa.
Đổi Hậu khi đang kém Tốt. Vào tàn cuộc Tốt thua.
Luyện tập
- Bày một tàn cuộc Hậu và Tốt đấu Hậu trên bàn cờ của trang, cầm bên có Tốt, chơi với máy ở mức cao nhất. Tập đưa Vua tới chỗ trú.
- Cầm bên phòng thủ, tập tìm chiếu mãi.
- Sau mỗi ván vào tàn cuộc Hậu, xem lại: có lúc nào đối phương có thể chiếu mãi không?
- Các bài tàn cuộc khác có trong mục tàn cuộc thực chiến.
Một ví dụ bằng lời về chỗ trú
Hình dung bạn cầm Trắng, có Hậu và một Tốt thông ở hàng sáu, Vua ở g2 sau hai Tốt f2, g3. Đối phương có Hậu và bắt đầu chiếu liên tục.
- Lúc đầu, Vua trắng có thể tránh chiếu bằng cách đi quanh các Tốt nhà: g2 sang h3, h3 sang g2.
- Nếu đẩy Tốt thông ngay, Hậu trắng rời vị trí phòng thủ, và Hậu đen có thể chiếu mãi.
- Cách đúng thường là đưa Hậu trắng tới vị trí vừa hỗ trợ Tốt, vừa có thể chặn chiếu. Khi đối phương chiếu, chặn bằng Hậu kèm phản chiếu, buộc đổi Hậu hoặc buộc đối phương ngừng chiếu.
Khi đã đổi được Hậu, tàn cuộc Tốt với Tốt thông ở hàng sáu thường thắng dễ.
Luyện tính chiếu mãi
Một bài tập tốt: bày một tàn cuộc Hậu, cầm bên yếu, và chỉ tìm những nước chiếu. Đếm xem bạn chiếu được bao nhiêu nước liên tục trước khi Vua đối phương tìm được chỗ trú. Bài tập này giúp bạn thấy rõ những ô trú an toàn, và khi cầm bên mạnh, bạn sẽ biết đưa Vua tới đâu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tàn cuộc Hậu khó chơi?
Vì Hậu chiếu từ mọi hướng, chiếu mãi rất dễ xảy ra, và mỗi nước đều cần tính toán kỹ.
Vua nên trú ở đâu trong tàn cuộc Hậu?
Sau các Tốt của mình, gần Hậu của mình, hoặc gần Tốt thông để vừa trú vừa hỗ trợ.
Khi nào nên đổi Hậu?
Khi đang hơn Tốt và tàn cuộc Tốt sau khi đổi chắc thắng.
Chiếu mãi có phải là hoà không?
Có. Khi thế cờ lặp lại ba lần do chiếu mãi, ván cờ hoà.
Bên yếu nên làm gì trong tàn cuộc Hậu?
Giữ Hậu hoạt động, tìm chiếu mãi, và tránh đổi Hậu vào tàn cuộc Tốt thua.
