"Không biết đi gì thì cứ chiếu." Đây là một thói quen rất phổ biến ở người chơi phong trào. Chiếu có cảm giác chủ động: đối phương phải đáp, mình đang "tấn công". Nhưng rất nhiều nước chiếu không làm được gì, thậm chí còn làm thế cờ của mình xấu đi.
Bài này giải thích vì sao chiếu vô ích là một sai lầm, cách nhận ra một nước chiếu có ích, và một câu hỏi đơn giản giúp bạn chọn nước tốt hơn.
Chiếu vô ích là gì
Một nước chiếu vô ích là nước chiếu mà sau khi đối phương đáp, thế cờ của bạn không tốt hơn, hoặc tệ hơn. Ví dụ:
- Chiếu làm Vua đối phương tới ô tốt hơn: bạn chiếu, Vua đối phương bước về phía an toàn hơn, hoặc về phía trung tâm trong tàn cuộc.
- Chiếu mà quân chiếu bị đuổi ngay: bạn chiếu bằng Hậu, đối phương chặn bằng một nước phát triển quân và đồng thời tấn công Hậu. Bạn phải đi Hậu lần nữa.
- Chiếu làm mất quân: quân chiếu đứng ở ô bị ăn, hoặc rời khỏi vị trí phòng thủ.
- Chiếu làm mất khả năng chiếu về sau: một nước chiếu dùng sớm khi đáng lẽ nó là phần của một đòn phối hợp mạnh hơn.
Vì sao người chơi hay chiếu vô ích
- Cảm giác chủ động: chiếu buộc đối phương đáp, tạo cảm giác mình đang kiểm soát.
- Không có kế hoạch: khi không biết làm gì, chiếu là lựa chọn dễ nhất.
- Hy vọng đối phương sai: đôi khi đối phương đáp sai và mất quân. Điều này củng cố thói quen xấu.
- Nhầm chiếu với tấn công: tấn công thật cần nhiều quân phối hợp, không phải một quân chiếu lẻ.
Khi nào nước chiếu có ích
Một nước chiếu có ích khi nó mang lại ít nhất một lợi ích cụ thể:
- Dẫn tới chiếu hết: đây là lý do tốt nhất.
- Ăn quân hoặc bắt đôi: chiếu kèm tấn công một quân khác.
- Được nhịp: quân chiếu tới ô tốt hơn, và đối phương phải đáp bằng một nước không hữu ích.
- Đẩy Vua đối phương tới ô xấu hơn: ví dụ ra khỏi vùng an toàn, hoặc vào nơi quân mình có thể tấn công tiếp.
- Phá quyền nhập thành: buộc Vua đối phương di chuyển trước khi nhập thành.
- Cứu một thế nguy hiểm: chiếu liên tục để hoà khi đang thua.
Nếu nước chiếu không làm được việc nào trong số trên, rất có thể nó là chiếu vô ích.
Câu hỏi đơn giản trước mỗi nước chiếu
Trước khi chiếu, hãy tự hỏi:
"Sau khi đối phương đáp, thế cờ của mình tốt hơn hay tệ hơn so với bây giờ?"
Hình dung thế cờ sau khi đối phương đáp theo cách tốt nhất. Nếu bạn không thấy mình được gì, hãy tìm nước khác.
Một câu hỏi phụ hữu ích: "Nước chiếu này có thể để dành không?" Nhiều nước chiếu mạnh hơn khi để sau, như một phần của đòn phối hợp. Dùng sớm là lãng phí.
Chiếu trong tàn cuộc
Trong tàn cuộc, chiếu vô ích còn nguy hiểm hơn, vì Vua là quân chiến đấu. Chiếu đẩy Vua đối phương về phía trung tâm hoặc về phía Tốt của họ là giúp đối phương.
Đặc biệt trong tàn cuộc Xe, nhiều người chiếu liên tục bằng Xe mà không có mục đích, trong khi Xe nên đứng ở vị trí hoạt động như sau Tốt thông hoặc cắt Vua đối phương. Xem tàn cuộc Xe thực chiến.
Chiếu mãi để hoà
Có một trường hợp chiếu liên tục là đúng: khi bạn đang thua và có thể chiếu mãi để hoà. Nếu Vua đối phương không thoát được những nước chiếu của bạn, thế cờ lặp lại và ván cờ hoà.
Nhưng đây là lựa chọn có chủ đích, không phải thói quen. Hãy tính trước xem Vua đối phương có đường thoát không. Xem mẹo giữ hoà.
Nước tốt hơn chiếu là gì?
Khi bạn định chiếu mà không thấy lợi ích rõ ràng, thử tìm những nước sau:
- Cải thiện quân kém nhất: đưa quân đang nằm yên vào trận. Xem quân tệ nhất.
- Tăng áp lực: thêm một quân tấn công vào điểm yếu của đối phương.
- Phòng thủ trước: kiểm tra xem đối phương có đe doạ gì không.
- Nước chờ: đôi khi, không làm gì vội vàng là nước tốt nhất.
Những biểu hiện thường gặp
Chiếu bằng Hậu ngay khai cuộc. Hậu bị đuổi, mất nhịp.
Chiếu bằng Mã vào ô bị ăn. Mất Mã mà không được gì.
Chiếu liên tục trong tàn cuộc Xe. Đẩy Vua đối phương tới vị trí tốt hơn.
Chiếu rồi rút quân về chỗ cũ. Mất hai nước, không được gì.
Chiếu làm đối phương nhập thành tự nhiên hơn. Ví dụ chiếu buộc đối phương chặn bằng một nước phát triển.
Luyện tập
- Sau mỗi ván, đếm số nước chiếu của mình. Với mỗi nước, hỏi: nó có mang lại lợi ích nào không?
- Chơi vài ván trên bàn cờ của trang với quy tắc: trước mỗi nước chiếu, dừng lại năm giây và trả lời câu hỏi "sau khi đối phương đáp, mình có tốt hơn không?".
- Xem lại các sai lầm khác trong mục sai lầm thường gặp, như kiểm tra trước khi đi.
Chiếu để được nhịp: ví dụ ý tưởng
Một nước chiếu có ích thường có dạng: quân chiếu tới một ô tốt hơn ô nó đang đứng, và sau khi đối phương đáp, quân đó vẫn đứng vững ở ô mới. Ví dụ, Xe chiếu dọc cột để lên hàng bảy, nơi nó sẽ tấn công Tốt đối phương sau đó. Nước chiếu vừa buộc đối phương đáp, vừa đưa Xe tới chỗ nó muốn tới.
Câu hỏi thường gặp
Chiếu vô ích là gì?
Là nước chiếu mà sau khi đối phương đáp, thế cờ của mình không tốt hơn, hoặc tệ hơn.
Có nên chiếu khi không biết đi gì?
Không nên. Hãy tìm cách cải thiện quân kém nhất hoặc tăng áp lực thay vì chiếu không mục đích.
Khi nào nước chiếu có ích?
Khi nó dẫn tới chiếu hết, ăn quân, bắt đôi, được nhịp, đẩy Vua tới ô xấu hơn hoặc giúp hoà khi đang thua.
Chiếu mãi có phải chiếu vô ích không?
Không, nếu nó giúp bạn hoà khi đang thua. Đó là lựa chọn có chủ đích.
Làm sao bỏ thói quen chiếu vô ích?
Trước mỗi nước chiếu, hỏi "sau khi đối phương đáp, mình có tốt hơn không?", và xem lại các nước chiếu sau mỗi ván.
