Trong mỗi ván cờ, bạn sẽ gặp nhiều lần có thể đổi quân: ăn một quân của đối phương và để họ ăn lại một quân của mình. Nhiều người đổi theo phản xạ, hoặc tránh đổi vì sợ. Nhưng mỗi lần đổi quân là một quyết định có ảnh hưởng lâu dài: nó thay đổi cấu trúc Tốt, hoạt động của quân, và kiểu tàn cuộc bạn sẽ gặp.
Bài này đưa ra những mẹo thực chiến về đổi quân: khi nào đổi, khi nào giữ, đổi quân tệ lấy quân tốt, chọn quân nào ăn lại, và một câu hỏi đơn giản trước mỗi lần đổi. Bài liên quan: cách thắng khi hơn quân.
Câu hỏi đơn giản trước mỗi lần đổi
Trước khi đổi, hãy hỏi:
"Sau khi đổi, quân còn lại của ai tốt hơn?"
Không phải "đổi có ngang giá không", vì hầu hết các lần đổi đều ngang giá về điểm. Câu hỏi quan trọng là thế cờ sau khi đổi có lợi cho ai.
Khi nào nên đổi
Khi đang hơn quân
Đổi quân làm lợi thế của bạn lớn hơn một cách tương đối. Nhưng nhớ: đổi quân, giữ Tốt.
Khi đang bị tấn công
Đổi quân tấn công của đối phương giảm áp lực. Đổi Hậu thường là cách giảm nguy hiểm nhanh nhất.
Khi đổi được quân tệ của mình lấy quân tốt của đối phương
Đây là mẹo quan trọng: nếu Tượng xấu của bạn (bị Tốt nhà chắn) có thể đổi lấy Mã đẹp của đối phương (đứng ở ô mạnh), hãy đổi. Điểm số ngang nhau, nhưng thế cờ của bạn tốt lên.
Xem quân tệ nhất để biết cách nhận ra quân kém.
Khi đối phương có ít chỗ
Nếu đối phương bị ép, thiếu không gian, họ muốn đổi quân để thở. Bạn nên tránh. Ngược lại, nếu bạn bị ép, đổi quân giúp bạn thở.
Khi thiếu thời gian
Đổi quân làm thế cờ đơn giản hơn, ít thứ phải tính hơn. Trong thiếu giờ, một lần đổi sạch sẽ có thể là lựa chọn thực tế.
Khi nào nên giữ quân
Khi đang tấn công
Quân tấn công là tài sản. Đừng để đối phương đổi chúng đi.
Khi đang kém quân
Giữ nhiều quân trên bàn tạo nhiều phức tạp, nhiều cơ hội cho đối phương sai.
Khi quân của bạn tốt hơn quân tương ứng của đối phương
Mã của bạn đứng ở tiền đồn, Mã đối phương ở biên. Đừng đổi, trừ khi có lý do khác.
Khi đổi làm mở đường cho đối phương
Đôi khi đổi quân mở một cột cho Xe đối phương, hoặc đưa quân đối phương tới ô tốt hơn khi ăn lại.
Chọn quân nào để ăn lại
Khi đối phương ăn quân và bạn có nhiều cách ăn lại, hãy nghĩ:
- Ăn lại bằng Tốt về phía trung tâm thường tốt cho cấu trúc.
- Ăn lại bằng quân chưa phát triển giúp ra quân.
- Không ăn lại bằng quân đang làm nhiệm vụ phòng thủ nếu việc đó bỏ trống điểm yếu. Xem quân không được bảo vệ.
- Kiểm tra nước chen giữa: đối phương có thể chiếu hoặc đe doạ trước khi bạn ăn lại không?
Đổi quân và tàn cuộc
Những lần đổi cuối cùng quyết định kiểu tàn cuộc. Trước khi đổi, hỏi:
- Còn lại những quân gì?
- Vua bên nào hoạt động hơn?
- Ai có Tốt thông, đặc biệt Tốt thông bên ngoài?
- Tàn cuộc đó là thắng, hoà hay thua?
Nếu không chắc, đừng vội đổi. Xem khi nào đổi sang tàn cuộc.
Những kiểu đổi quân hay gặp
| Kiểu đổi | Nên cân nhắc |
|---|---|
| Tượng lấy Mã | Thế cờ sẽ mở hay đóng? Mở thì giữ Tượng, đóng thì Mã có thể tốt hơn |
| Đổi Hậu | Ai đang tấn công? Ai có lợi trong tàn cuộc? |
| Đổi Xe trên cột mở | Ai sẽ kiểm soát cột sau khi đổi? |
| Đổi Tượng cặp | Bên có hai Tượng thường có lợi nhỏ trong thế mở |
Những lỗi hay gặp
Đổi theo phản xạ. Mỗi lần đổi cần có lý do.
Sợ đổi. Đôi khi đơn giản hoá là đúng.
Đổi quân tấn công khi đang tấn công. Tự làm yếu đòn tấn công.
Ăn lại bằng quân sai. Làm hỏng cấu trúc hoặc bỏ trống điểm yếu.
Đổi vào tàn cuộc thua. Không tính trước lần đổi cuối.
Luyện tập
- Sau mỗi ván, xem lại các lần đổi quân: đổi có đúng lúc không? Quân còn lại của ai tốt hơn?
- Chơi vài ván trên bàn cờ của trang với quy tắc: trước mỗi lần đổi, trả lời câu hỏi "quân còn lại của ai tốt hơn?".
- Các mẹo khác có trong mục mẹo thực chiến.
Ví dụ về cách nghĩ
Bạn hơn một Tốt ở trung cuộc, mỗi bên còn Hậu, một Xe và một Mã. Đối phương đề nghị đổi Hậu.
- Sau khi đổi, quân còn lại là Xe và Mã mỗi bên. Tốt thừa của bạn trở nên quan trọng hơn vì ít quân cản.
- Vua của bạn có thể tiến ra trung tâm an toàn khi không còn Hậu đối phương.
- Đối phương mất cơ hội chiếu mãi bằng Hậu.
Đây là lần đổi có lợi cho bạn. Nhưng nếu đối phương có một Tốt thông nguy hiểm được Vua hỗ trợ, tàn cuộc sau khi đổi có thể khó cho bạn. Khi đó, giữ Hậu để phòng thủ có thể khôn ngoan hơn.
Đổi quân và tâm lý
Nhiều người chơi phong trào ngại đổi quân khi đang hơn, vì muốn "thắng đẹp" bằng một đòn tấn công. Nhưng một chiến thắng bằng cách đổi quân và đi vào tàn cuộc đơn giản cũng có giá trị như bất kỳ chiến thắng nào khác. Đơn giản và chắc chắn thường tốt hơn đẹp mà rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết có nên đổi quân không?
Hỏi: sau khi đổi, quân còn lại của ai tốt hơn? Nếu của bạn, đổi thường có lợi.
Có nên đổi Hậu sớm không?
Tuỳ thế cờ. Đổi khi đang bị tấn công hoặc khi hơn quân; tránh khi đang tấn công.
Đổi Tượng lấy Mã có lợi không?
Tuỳ thế cờ mở hay đóng. Thế mở thường Tượng mạnh hơn, thế đóng Mã có thể tốt hơn.
Khi bị ép có nên đổi quân?
Nên. Đổi quân giúp bên bị ép có thêm không gian.
Chọn quân ăn lại thế nào?
Ưu tiên ăn lại về phía trung tâm, bằng quân chưa phát triển, và không bằng quân đang giữ nhiệm vụ phòng thủ.
